He Koki
Ngā Kupu Matua:
Hei Whakarāpopoto:
Te Hononga ki te Marautanga:
Te Ine me te Āhuahanga, Taumata 2, Whāinga Paetae 1, 2
1. Ka hanga, ka whakamahi taputapu, waeine hoki e whaitake ana, ka whakaoti rapanga māmā:
- te roa;
- te horahanga;
- te rōrahi (kìtanga);
- te taumaha (papatipu);
- te koki (hurihanga);
- te paemahana;
- te wā;
- te utu.
2. Ka mārama ki te tikanga o tētahi āwhata, arā, he wehewehenga, he tāruaruatanga o tētahi waeine.
Ngā Whāinga Ako:
Kia mōhio te ākonga ki te:
- whakatau tata, ki te ine hoki i te rahi o tētahi koki, mā te whakamahi i tētahi atu koki hei waeine.
Ngā Tikanga Pāngarau:
Ko te koki, koia ko te rahi o tētahi hurihanga. Arā, mēnā e pūtahi ana ētahi hihi e rua, ko te koki te rahi o te hurihanga mai i tētahi ki tētahi:
Ka taea te whakamahi tētahi atu koki (pēnei i te hurihanga hauwhā) hei waeine aro kē, hei ine i te rahi o tētahi koki, koia te aronga o tēnei akoranga matihiko me tēnei kōwae ako.
Koia nei pea te whanaketanga o te mōhio ki tēnei mea te koki:
Taumata 2: Te hurihanga hauwhā, te huringa haurua me te huringa kotahi, whakatekaraka, kōaro hoki, me te whakamahi i ēnei hurihanga hei waeine.
Taumata 3: Te hononga o te hurihanga hauwhā, te hurihanga haurua me te hurihanga kotahi, ki te waeine tākiri (putu), arā, ko ngā koki 45°, 60°, 90°, 180°, 360°.
Te koki tāhapa (iti iho i te 90°) me te koki hāpūpū (kei waenganui i te 90° me te 180°)
Taumata 4: Te ine me te tuhi i ngā koki maha.
Ngā koki ka puta ake i ngā pūāhua whaitake māmā.
Taumata 5: Te ine me te tātai koki ka puta ake i ngā pūāhua whaitake āhua uaua nei.
I waho atu i te kura, ka whakamahia te koki i ngā pūāhua me ngā tūranga mahi whānui, nō reira he wāhanga nui tonu i roto i te marautanga pāngarau.
He Rārangi Kupu:
|
akoranga matihiko
|
digital learing object
|
|
hihi
|
ray
|
|
kōaro
|
anti-clockwise
|
|
koki hāpūpū
|
obtuse angle
|
|
koki tāhapa
|
acute angle
|
|
pāwhiri (-a)
|
click (the computer mouse)
|
|
pūtahi
|
intersect
|
|
tākiri, putu
|
degree (unit of measurement)
|
|
waeine aro kē
|
non-standard unit of measurement
|
|
waeine aro whānui
|
standard unit of measurement
|
|
whakatau tata
|
estimate
|
|
whakatekaraka
|
clockwise
|
Hei Raupapa I Ngā Mahi Ako:
Te INE KOKI: Ka Mahi Tahi te Kaiako me tētahi Rōpū Ākonga
- Huakina te rauemi matihiko ‘Koki’, ka whakamārama ai i tōna kaupapa, arā, he taputapu hei ine i te rahi o tētahi koki, o tētahi hurihanga.
- Pāwhiria te pūtohu INEA, i te whārangi tuatahi.
- Pāwhiria te pūtohu ‘INE KOKI’ i te whārangi i muri mai.
- Whakawhitiwhiti kōrero mō tēnei whārangi, kia tino mārama ai ngā ākonga ki ēnei āhuatanga:
- te tikanga o te ‘hurihanga kotahi’
- te tikanga o te pātai ki te whakatau tata i te maha o ngā koki whero kei roto i te huringa kotahi
- te wāhi hei tuhi i te whakautu.
- Whakawhitiwhiti kōrero mō ngā rautaki hei whakatau tata i te maha o ngā koki whero i te hurihanga kotahi. Ākene pea ko te whakatau tata i te maha o ngā koki whero i te hurihanga haurua, i te hurihanga hauwhā rānei hei tīmatanga. Tonoa mā tētahi ākonga e tuhi te whakautu a te rōpū ki te pouaka.
- Kia tika te whakautu, kātahi ka pāwhiri i te pūtohu HANGAIA HE KOKI.
- Whakawhitiwhiti korero mō te whiriwhiri i te maha o ngā koki whero e kapi ai te koki kahurangi. Me tīmata pea ki te whiriwhiri i te maha o ngā koki whero kei roto i tētahi wāhanga o te koki kahurangi, kei roto rānei i tētahi wāhanga o te hurihanga kotahi (pērā i te huringa haurua).
Tonoa mā tētahi ākonga e tuhi te whakatau a te rōpū ki te pouaka.
- Āta mātakihia te tāpiripiri haere o ngā koki whero, ka tatau ai i te maha.
- Whakatikahia te whakautu mēnā i hē te whakautu tuatahi a te rōpū.
- Mā te pāwhiri i te pūtohu KOKI HOU, ka puta tētahi atu koki hei ine mā te rōpū.
Te INE KOKI: Ka Mahi Tahi te Kaiako me tētahi Rōpū Ākonga
- Pāwhiria te pūtohu TUHIA, i te whārangi tuatahi.
- He ōrite te whārangi ka puta mai i konei ki te whārangi ka puta i te nama 3 i runga ake nei (mō te ine koki).
Whakawhitiwhiti kōrero mō tēnei whārangi, kia tino mārama ai ngā ākonga ki ēnei āhuatanga:
- te tikanga o te ‘hurihanga kotahi’
- te tikanga o te pātai ki te whakatau tata i te maha o ngā koki whero kei roto i te hurihanga kotahi
- te wāhi hei tuhi i te whakautu.
- Whakawhitiwhiti kōrero mō ngā rautaki hei whakatau tata i te maha o ngā koki whero i te hurihanga kotahi. Ākene pea ko te whakatau tata i te maha o ngā koki whero i te hurihanga haurua, i te hurihanga hauwhā rānei hei tīmatanga. Tonoa mā tētahi ākonga e tuhi te whakautu a te rōpū ki te pouaka.
- Kia tika te whakautu, kātahi ka pāwhiri i te pūtohu TUHIA HE KOKI.
- Āta mātakihia te tipu haere o te koki kahurangi, ka tatau ai i ngā koki whero. Tonoa mā tētahi o ngā ākonga e pāwhiri te pūtohu KATIA ina tae atu te koki kahurangi ki te rahi e hāngai ana.
- Mēnā i hē te whakautu a te rōpū, mā te akoranga rorohiko tonu e tuku āwhina, ā, ka tonoa kia tuhi anō i te koki.
Ka Mahi Takitahi, Takirua rānei ngā Ākonga
Kia taunga rā anō ngā ākonga ki ngā wāhanga e rua o te rauemi matihiko nei, tukuna rātou kia mahi wehe kē, takitahi, takirua rānei. Mā te akoranga matihiko tonu e whakaputa ngā rapanga hei whakaoti mā ngā ākonga. Hei te mutunga o ia rapanga, he poihau ka riro i te ākonga. Koia nei pea hei wero, kia kohia mai he paiherenga poihau.
Hei Whakawhānui
He mahi ēnei hei whakaū i ngā akoranga o te rauemi matihiko:
- ko te hono i ngā koki he ōrite te rahi engari he rerekē te āhua o te takoto;
- ko te whakaraupapa huinga koki mai i te iti ki te rahi;
- ko te tuhi koki kia rearua, kia reatoru, kia reawhā rānei te rahinga ake i tētahi koki ka hoatu ki te ākonga.
He mahi tēnei hei whakawhānui i ngā akoranga o te rauemi matihiko nei, hei tūhono i te waeine aro kē ki te waeine tākiri (putu) mō te koki:
- Tirohia te kōwae ako ‘Te Koki’ i te pae ipurangi o nzmaths: http://www.nzmaths.co.nz/maori/koki/koki.aspx
Kei tēnei wāhi i te ipurangi te rārangi mai o ngā rauemi matihiko katoa kua tuhia ki te reo Māori: http://www.nzmaths.co.nz/maori/LO/default.aspx
Ko ētahi o ngā rauemi matihiko (ngā mea o nzmaths) e wātea ana ki te katoa, mā te pāwhiri noa i te pūtohu. Ko ētahi atu o ngā rauemi matihiko (ngā mea o The Le@rning Federation), me rēhita kē tō kura, kātahi koe ka uru atu ai.
Koia nei te wāhi noho o te rauemi matihiko ‘Koki’, e hāngai ana ki tēnei kōwae ako: http://www.nzmaths.co.nz/maori/LO/koki/koki.htm
Similar Resources
Pēhea Nei Te Tāroaroa
Ko tā te kōwae ako nei he tūhura i tēnei mea te ine, he ine i ētahi wāhanga o te tinana, he whakaraupapa inenga, he whakatau tata inenga hoki.
Te Koki
Ka āta tirohia tēnei mea te koki, arā:
- ngā wāhi e kitea ai te koki, pērā i te huri o ngā ringaringa o te karaka, te huri o ētahi wāhanga o te tīnana, me te huri o te kūaha.
- te hononga o te hurihanga me te tākiri hei whakaatu i te rahi o tētahi koki
- te whakatau tata me te ine i te koki.
Te Whakaatu Tāpiritanga
I tēnei kōwae ako ka tūhurangia ētahi momo hoahoa hei whakaatu tāpiritanga, me te tuhi tāpiritanga hei whārite. Ko te tino aronga, ko te tatau ake hei rautaki whakaoti tāpiritanga.
Te Whakaaro Tūhonohono
I tēnei kōwae ako ka tūhurangia ētahi rautaki paheko tau e whai wāhi mai ana te whakaaro tūhonohono.
